Hak jagaan anak (hadhanah) ialah proses di Mahkamah Syariah untuk mendapatkan perintah siapa yang berhak menjaga anak selepas berlakunya konflik rumah tangga atau perceraian. Perintah ini merangkumi penentuan umur layak jagaan ibu atau bapa, hak lawatan, dan juga pengisytiharan bahawa seseorang ibu atau bapa telah hilang kelayakan sebagai penjaga.​

Prinsip Asas Hadhanah

Dalam undang-undang keluarga Islam di Malaysia, ibu kandung secara umumnya adalah pihak yang paling utama dan layak mendapat hak jagaan anak kecil selagi tidak hilang kelayakan. Hak ini diberi kerana fitrah seorang ibu lebih hampir dengan keperluan emosi dan fizikal anak yang masih kecil.​

Walau bagaimanapun, Mahkamah Syariah sentiasa meletakkan kebajikan anak sebagai pertimbangan paling utama dalam apa jua keputusan berkenaan hak jagaan. Mahkamah akan menilai umur, emosi, pendidikan, kesihatan, persekitaran dan akhlak ibu bapa sebelum membuat apa-apa perintah.​

Had Umur dan Hak Pilihan Anak

Hak hadhanah bagi ibu biasanya tamat apabila anak mencapai umur mumaiyiz, iaitu 7 tahun bagi anak lelaki dan 9 tahun bagi anak perempuan. Selepas umur ini, jagaan secara asasnya beralih kepada bapa, namun Mahkamah boleh melanjutkan tempoh jagaan ibu sehingga 9 tahun (lelaki) dan 11 tahun (perempuan) jika didapati lebih baik untuk kebajikan anak.​

Apabila anak telah mencapai umur mumaiyiz, Mahkamah lazimnya akan memberi ruang kepada anak untuk menyatakan pilihan sama ada ingin tinggal dengan ibu atau bapa, selagi pilihan itu tidak memudaratkan kebajikan mereka. Walaupun begitu, keputusan muktamad tetap di tangan Mahkamah selepas menilai semua faktor berkaitan.​

Kelayakan & Hilang Kelayakan Penjaga

Untuk seseorang diberi hak hadhanah, undang-undang mensyaratkan penjaga mestilah: beragama Islam, berakal, matang, berakhlak baik, mampu menjaga kebajikan fizikal dan rohani anak serta tinggal di persekitaran yang selamat.​

Ibu atau bapa boleh hilang kelayakan sebagai penjaga jika:

• Mengabaikan kebajikan atau keselamatan anak.

• Berkelakuan buruk dan memberi pengaruh negatif kepada akhlak anak.

• Sering berpindah dengan tujuan menghalang hubungan anak dengan pihak satu lagi.

• Keluar dari agama Islam.

• Melakukan penderaan fizikal atau emosi terhadap anak.​

Dalam keadaan sebegini, Mahkamah boleh mengisytiharkan bahawa ibu atau bapa telah hilang kelayakan dan memindahkan hak jagaan kepada pihak lain yang lebih layak seperti bapa, ibu, datuk, nenek atau waris terdekat yang memenuhi syarat.​

Proses Tuntutan Hak Jagaan

Tuntutan hak jagaan anak difailkan di Mahkamah Tinggi Syariah di negeri tempat pemohon bermastautin. Antara perkara utama dalam saman hadhanah ialah:​

• Butiran penuh anak dan umur mereka.​

• Fakta perkahwinan dan perceraian (jika sudah bercerai).​

• Sebab mengapa pemohon menuntut hak jagaan, termasuk dakwaan pengabaian atau ketidaklayakan penjaga sedia ada.​

• Permohonan hak lawatan yang munasabah kepada pihak yang tidak mendapat jagaan.​

Mahkamah juga boleh mengeluarkan perintah interim hak jagaan sementara jika wujud keperluan mendesak, contohnya untuk melindungi anak daripada risiko bahaya atau perebutan secara tiba-tiba. Di samping itu, pihak boleh memohon perintah tegahan menghalang anak dibawa keluar dari Malaysia tanpa kebenaran Mahkamah.​

Peranan Tetuan Fadhil Razak

Di Tetuan Fadhil Razak, perkhidmatan hak jagaan anak merangkumi:

• Nasihat awal tentang kedudukan hak hadhanah mengikut umur anak dan fakta kes.​

• Penyediaan saman hadhanah, permohonan interim dan perintah tegahan berkaitan anak.​

• Mengumpul bukti dan saksi untuk menyokong dakwaan kebajikan anak serta, jika perlu, membuktikan bahawa ibu atau bapa tertentu telah hilang kelayakan sebagai penjaga.​

Pendekatan firma menekankan kebajikan anak sebagai keutamaan sambil memastikan hak ibu dan bapa diurus secara adil, teratur dan selaras dengan undang-undang keluarga Islam di Malaysia.